بازسازی استخوان (Bone Grafting / GBR) چیست؟ (توضیح کامل)
*بازسازی استخوان* روشی جراحی برای جبران استخوان ازدسترفته یا کمحجم فک است که با استفاده از پیوند استخوانی و اغلب همراه با غشاهای مخصوص (Guided Bone Regeneration)، بستری مناسب برای کاشت ایمپلنت یا حفظ ساختار طبیعی فک فراهم میکند.
چرا کاهش حجم استخوان اتفاق میافتد؟
– کشیدن دندان و نبود دندان یا ریشه برای مدت طولانی
– بیماریهای لثه پیشرفته (پریودنتیت) که به استخوان اطراف دندان آسیب میزند
– ضربه یا تروما به فک
– عفونتهای دندانی مزمن
– پوکی استخوان یا عوامل سیستمیک مؤثر بر تراکم استخوان
چرا بازسازی استخوان انجام میشود؟
– *آمادهسازی برای کاشت ایمپلنت:* بدون استخوان کافی، ایمپلنت نمیتواند ثبات و طولعمر لازم را داشته باشد
– *حفظ حجم استخوان پس از کشیدن دندان:* جلوگیری از تحلیل سریع استخوان بلافاصله بعد از خارجکردن دندان (Socket Preservation)
– *بازسازی نواحی آسیبدیده در اثر بیماری لثه:* ترمیم استخوان ازدسترفته در اطراف دندانهای طبیعی
– *حفظ زیبایی و ساختار طبیعی فک:* جلوگیری از فرورفتگی و تغییر شکل صورت در اثر تحلیل استخوان
انواع مواد پیوندی مورد استفاده
– *استخوان خودی (Autograft):* برداشته شده از خود بیمار (معمولاً از فک یا نواحی دیگر بدن)؛ بهترین سازگاری و کیفیت جوشخوردن را دارد
– *استخوان اهدایی انسانی (Allograft):* از بانکهای استخوان تأییدشده تهیه میشود
– *استخوان با منشأ حیوانی (Xenograft):* معمولاً از منبع گاوی، پس از فرآوری و استریلسازی کامل
– *مواد مصنوعی (Alloplast):* ترکیبات سنتزی سازگار با بدن که بهعنوان داربست برای رشد استخوان جدید عمل میکنند
تکنیکهای رایج بازسازی استخوان
– *بازسازی هدایتشده استخوان (GBR):* استفاده از غشای مخصوص روی مواد پیوندی برای هدایت رشد سلولهای استخوانی و جلوگیری از ورود بافت نرم به ناحیه ترمیم
– *حفظ حجم استخوان حین کشیدن دندان (Socket Preservation):* پرکردن حفره دندان بلافاصله پس از کشیدن آن با مواد پیوندی
– *پیوند بلوکی استخوان (Block Graft):* استفاده از قطعهای جامد از استخوان در نواحی با کمبود شدید حجم
– *افزایش عرض یا ارتفاع استخوان (Ridge Augmentation):* برای مواردی که لبه استخوانی فک باریک یا کوتاه شده است
مراحل کلی جراحی چگونه است؟
1. معاینه بالینی و بررسی دقیق حجم و کیفیت استخوان با عکسبرداری سهبعدی (CBCT)
2. بیحسی موضعی ناحیه موردنظر
3. آمادهسازی بستر و قرار دادن ماده پیوندی در ناحیه کمبود استخوان
4. پوشاندن ناحیه با غشای مخصوص (در صورت نیاز به GBR)
5. بخیهزدن و شروع دوره بهبودی
آیا این جراحی دردناک است؟
جراحی با بیحسی موضعی انجام میشود و حین عمل دردی احساس نمیشود. پس از جراحی، تورم و ناراحتی خفیف تا متوسط ممکن است چند روز ادامه داشته باشد که با داروهای مسکن قابل کنترل است.
دوره بهبودی چقدر طول میکشد؟
بهبودی اولیه بافت نرم طی ۱ تا ۲ هفته اتفاق میافتد، اما جوشخوردن و تثبیت کامل استخوان پیوندی معمولاً بین ۴ تا ۹ ماه زمان میبرد؛ این بازه بسته به وسعت ناحیه و نوع ماده پیوندی متغیر است. پس از این دوره، در صورت کافیبودن استخوان، کاشت ایمپلنت انجام میشود.
نتیجه نهایی چیست؟
پس از تکمیل روند بازسازی، حجم و کیفیت استخوان برای کاشت ایمپلنتی محکم و پایدار فراهم میشود و ساختار طبیعی فک نیز حفظ میگردد که هم به عملکرد صحیح جویدن و هم به زیبایی صورت کمک میکند
